HASTANE BİLGİ SİSTEMLERİ

İçinde bulunduğumuz asırda kurumların başarılı olabilmesi, bilgiye sahip olmak kadar onu uygun biçimde kullanabilmeyi ve verimliliği yükseltecek biçimde kullanabilmeyi şart koşmaktadır. Zamanımızda bilginin sağlanması, kullanılmasını ve etkin şekilde idare edilmesini temin eden ana vasıta ise enformasyon teknolojileridir. Enformasyon teknolojilerinin yaygınlaşması ile bütün kurumlarda olduğu gibi sağlık hizmeti üreten ve sağlayan kurumlarında yapılarında da radikal farklılıklara neden olmuş ve bu kurumlar eskisine oranla daha yüksek oranda enformasyon teknolojisine ihtiyaç duyar duruma gelmiştir.

Sağlık Kodlama Referans Sunucusu (SKRS)

SKRS ile Türkiye sağlık sektörününün takip edilebilir, ölçümlenebilir ve rahatça organize edilebilir bir yapıya kavuşturulması amacıyla ihtiyaç duyulan, Sağlık Bilgi Sistemi standartları bir araya getirilmektedir. SKRS sunucusu; ilerleyen seneler geliştirilecek olan standartları da bünyesine ekleyecek ve bu standartları alakalı bütün kullanıcıların rahatça erişebilmesi amacıyla açık teknoloji standartları (XML) ile paylaşılan bir portaldır.  Şu ana dek adresler, aşılar, klinikler, kurumlar,adres tipi, ilaçlar, kesin tan, bulaşma yolu vb. 301 farklı kodlama alt başlıkları güncellenmiştir.

E-TIP UYGULAMALARI

Kelime manası ile e-tıp uygulamaları uzaktan-tıp ve termolojik anlamı ise tıbbi bilginin teknik imkanlarla uzakta bulunan bir hastaya yardım edilmesi şeklinde ifade edilebilir. E-Tıp'ın genel maksadı çağdaş bilgi ve iletişim teknolojilerinden yararlanarak gerekli bilgi ve eğitimin olmadığı uzaktaki bir noktaya, uzman bazlı bir sağlık desteği taşımaktır. Zamanımızda e-tıp uygulamaları sağlık hizmetleri alanında pek çok avantajı birlikte getirmektedir. Mesela sağlık merkezlerine uzak olan hastaların e-tıp uygulamaları ile sağlık hizmetlerinden faydalanabilme imkanı mümkün hale gelmektedir.

Ayriyeten bu sistemler ile sağlık masrafları büyük oranda düşmektedir.Hastaların uzaktan takip imkanının olması sayesinde hastane giderleri düştüğü gibi zamandan da tasarruf sağlanmaktadır. Her yerde  hastaya ait datalar, alanında uzman olan şahıslarca değerlendirilebilmektedir. Başka bir avantajı ise bilgiye arzu edildiği  zaman anında ulaşılabilmesidir. Yeni gelişmeleri izlemek veya başka uzmanlara danışmak, hastalıkların teşhisinde ve tedavisinde hızlı, doğru ve etkili karar verilmesine imkan tanımaktadır.

SABİM

Sağlık Bakanlığı tarafından e-sağlık dahilinde işletime açtığı bir uygulama olan  SABİM (Sağlık Bakanlığı Bilgi  İletişim Merkezi)’dir.  SABİM, sağlık mevzuatı hakkında yeterli bilgilere sahip ve tümüyle sağlık personeli olan operatörler ile yedi gün yirmi dört saat hizmet vermektedir.  Operatörler, sağlık sisteminin işleyişi ile alakalı her türlü soru, sorun, eleştiri, öneri ve talebi cevaplandırmaktadır. SABİM’e erişebilmek için Türkiye’nin her yerinden 184’ü aramak yeterli olmaktadır. SABİM operatörlerince kayıt altına alınan başvurular, SABİM çözümleyicilerince değerlendirilerek alakalı şehirlere sevk edilmektedir.  Şehirlerde bulunan SABİM  çözümleyicilerince iletilen bu problemler, hızlı ve doğru bir biçimde çözümlenmektedirler.  

Sağlık Bakanlığı Sağlık-Net Portalı

Sağlık Bakanlığı tarafından hayata geçirilen en mühim e-sağlık uygulamalarından biri  olan Sağlık-Net portalı; sağlık kurumlarında üretilen bütün verileri kaynağından, en uygun  koşullarda ve standartlara uygun  biçimde toplamayı ve toplanan datalardan ihtiyaç duyulan bilgileri üreterek hizmet üretimini hızlı, güvenli, standartlara uygun bir biçimde gerçekleştirmeyi amaçlayan bir bilgi ve  iletişim portalıdır. Sağlık-Net ile vatandaşlara ait sağlıkla alakalı bütün dataların, doğumundan vefatına değin, merkezi olarak elektronik bir platformda bir araya getirilmesi ve derlenmesi amaçlanmaktadır. Elektronik platformda depo edilen bu datalara, ihtiyaç duyan bütün sağlık personeli ve kurumlar diledikleri yerden arzu ettikleri zaman ulaşabilecektir.

Aile Hekimliği Bilgi Sistemi

Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS)

AHBS (Aile Hekimliği Bilgi Sistemi), Aile Hekimliği Uygulaması dahilinde görevlendirelecek aile hekimi ve sağlık elemanlarının kullanılması maksadı ile  hazırlanmış bir bilgisayar programıdır. Kapsadığı komponentler itibariyle SağlıkNet’in bir prototipi vasfına sahiptir. AHBS, aile hekimlerince  sahada verilen hizmetlere ait dataları, direkt kaynağından toplayarak bir merkezde derleyen ve derlenen datalardan bütün paydaşlar için  lazım olan bilgileri üretmeyi amaçlayan bir bilgi portalıdır. Maksat ve yöntem itibariyle Sağlık-Net  ile benzer olmasına rağmen içerik bakımından Sağlık-Net’ten daha dar ve yalnızca aile hekimlerinden data derlemektedir. Sağlık-Net ise bütün sağlık kurumları arasında integrasyonu sağlayan bir üst çatı şeklindedir. AHBS, esasen  şu işlevleri yerine getirmek üzere yapılmıştır:

SAĞLIK BAKANLIĞI E-SAĞLIK UYGULAMALARI

Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen E-Sağlık Projeleri Sağlık Bakanlığı, Sağlıkta Dönüşüm Projesi (SDP) dahilinde, sağlık alanında bütün herşeyi kapsayacak bir sağlık bilgi sistemi (SBS) açılması hakkında 2003 senesinden itibaren faaliyetler yürütülmekte ve bu maksatla yürütülen çalışmalar e-sağlık projesi olarak isimlendirilmektedir. Bakanlık, e-sağlık faaliyetlerinin amacını; “yurt genelinde sağlık sektöründe çalışan bütün aktörlerin katılımıyla meydana getirilecek, yetkili kişi ve kurumlar tarafından erişilebilir, bütün vatandaşların dahil olduğu, herkesin kendi bilgilerine ulaşabildiği, doğum ile başlayıp bütün hayat boyunca sağlıkla alakalı verilerinden meydana gelen fonksiyonel bir veritabanının; yüksek bant genişlikli ve bütün yurdu kapsayan bir iletişim omurgasında paylaşılması ve teletıp uygulamalarına varan teknolojilerin mesleki pratikte kullanılması” olarak belirlemiştir. E-sağlık projesi kapsamında Sağlık-Net portalı, SABİM, Aile Hekimliği Bilgi Sistemi, Doktor Veri Bankası,Hasta Hakları Bilgi Sistemi, Teletıp, Karar Destek Sistemi, Hastane Bilgi Sistemleri, Sağlık Kod Referans Sunucusu, Ulusal Veri Sözlüğü ve Minimum Veri Setleri gibi değişik bir dizi bilgi sistemi ve veri seti vardır.

E-Sağlık Uygulamaları Örnekleri

Literatürde E-sağlık uygulamalarına emsal olabilecek başarılı başka uygulamalar bulunmaktadır. Mesela Fransa Paris Curie Enstitüsü kurduğu elektronik hasta kayıt sistemi ve Promothee adlı bilgi arama motoru ile geleceğin hastanelerini biçimlendirmektedir. Bu sistem ile kanser araştırmalarına ve tedavisine hedeflenen yüksek kaliteli klinik bilgilere rahatça erişilebilmektedir. Sistemin senelik 30 milyon Euro yarar sağlayacağı düşünülmektedir. Belçika’da enformasyon ve komünikasyon teknolojisi destekli aşı database'i yardımı ile çocuklarda aşılama oranlarının %95’e ulaştığı ifade edilmektedir.  İspanya ve  İsveç arasında gerçekleştirilen anlaşmaya göre,  İsveç hastanelerinde tedavi gören hastalara ait radyoloji filmleri telekonsültasyon yöntemi ile  İspanya hastanelerindeki radyoloji uzmanları tarafından değerlendirilmektedir. İngiltere’de Direkt Online Bilgi Servisi sayesinde  İngiliz vatandaşları hayat tarzı, sağlık bakımı veya kendi kendine bakım konusunda ihtiyaç duyduğu bütün bilgileri değişik interaktif yöntemlerle (internet, telefon) rahatça sağlanabilmektedir.

Dünyanın gelişmiş ülkelerinde son yirmi sene içerisinde yaygın biçimde kullanılmaya başlanan ve büyük altyapı harcamaları yapılan bu sistemlere, yurdumuzda da Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özel bir önem verilmekte ve bu alanda mühim uygulamalar gerçekleştirilmektedir. 

E-Sağlık Uygulamaları

E-sağlık uygulamaları, sağlık sektöründe pek çok avantajı birlikte getirmektedir. Mesela sağlık bakım masraflarının azalması, hizmet sunumunda ve kaynak paylaşımında verimlilik, sağlık personelinin iletişimin artması, kırsal alanda oturma veya ulaşım zorlukları benzeri sebeplerle sağlık hizmetine erişimde güçlük çeken vatandaşların sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi, sağlık personelinin ve vatandaşların bilgiye daha kolay erişebilmesi bu yararlardan kimileridir. Bu sistemler ile sağlık hizmeti sunan kurumlar yeni iş  fırsatları elde edebilmekte ve daha çok hastaya daha ucuza sağlık hizmeti verebilmektedir.

Doktorların uzak yerlerde olmasına rağmen hastaları ile alakalı karar verebilmekte, tedavilerini organize edebilmekte ve hatta robot teknolojileri yardımıyla ameliyat dahi yapabilmektedir. E-sağlık uygulamalarında kullanlan teknolojilerden bir kısmı ise tıbbi hataların önlenmesi aşamasında büyük avantaj sağlamaktadır.

E-Sağlık

Enformasyon ve komünikasyon tekniklerinde gerçekleşen gelişmeler bütün sektörlerde olduğu üzere sağlık alanında da büyük değişmelerin yaşanmasına sebep olmaktadır. Bu süreç içinde sağlık hizmeti sunum  biçimleri ve verilen hizmet tipleri değişim göstermekte, klasik şekliyle doktor ve hastanın sağlık merkezinde bir araya getirilmesi şeklinde verilen hizmetlerin önemli bir kısmının artık internette verilebilmesi mümkün hale gelmektedir. Bu bağlamda teletıp, akıllı kart, e-reçete, elektronik sağlık kayıtları, e-randevu, klinik karar destek sistemleri, sağlık bilişimi ve e-sağlık benzeri yeni kavramlar ve uygulamalar meydana çıkmaktadır.  Bu kavramlardan en önemlisi ise e-sağlık ve e- randevu kavramıdır.